۱۹فوریه ۲۰۲۶ – یک تیم پژوهشی بین المللی در مطالعه ای جدید نشان داده است که برخی مولکول های تولید شده توسط میکروب های روده در سال های ابتدایی زندگی می توانند نقش مهمی در شکل گیری سیستم ایمنی داشته باشند و احتمالاً در افزایش یا کاهش خطر بیماری های خودایمنی، از جمله دیابت نوع ۱، مؤثر باشند. این یافته ها چشمانداز تازه ای دربارهٔ اهمیت تکامل اولیهٔ میکروبیوم روده و ارتباط آن با سلامت ایمنی ارائه می کنند.
در این پژوهش بیش از ۳۰۰ نمونه مدفوع از کودکان ۳ تا ۳۶ماهه که دارای خطر ژنتیکی برای دیابت نوع ۱ بودند، بررسی شد. برخی از این کودکان در ادامه آنتی بادی های خودایمنی علیه سلول های جزایر پانکراس(islet autoantibodies) را که نشانگرهای اولیهٔ بیماری هستند، تولید کردند. پژوهشگران تمرکز خود را بر بیش از ۱۰۰ نوع اسید صفراوی کونژوگه شده توسط میکروب ها گذاشتند؛ ترکیباتی که تنها در سال های اخیر شناسایی شده اند و نقش آن ها هنوز به طور کامل شناخته نشده است.
اسیدهای صفراوی در کبد از کلسترول ساخته می شوند و پس از هر وعدهٔ غذایی برای کمک به هضم چربی وارد روده می گردند. یافته های جدید نشان می دهد که باکتری های روده قادرند این اسیدها را با اسیدهای آمینه یا مولکول های دیگر دوباره ترکیب کنند و ساختارهای تازه ای از اسیدهای صفراوی بسازند. این مولکول های میکروبی سال ها نادیده گرفته شده بودند و اکنون مشخص شده است که در تنظیم سیستم ایمنی نقش دارند.
پروفسور ماتیِ اورِشِچ، پژوهشگر اصلی این تحقیق، اعلام کرد که این نخستین مطالعه ای است که مسیر شکل گیری این اسیدهای صفراوی میکروبی را در سال های ابتدایی زندگی نشان می دهد. نتایج نشان داد که با افزایش سن، میزان اسیدهای صفراوی اولیهٔ تولید شده در کبد کاهش می یابد، در حالی که اسیدهای صفراوی ثانویهٔ تولید شده توسط میکروب های روده به طور پیوسته افزایش پیدا میکنند؛ تغییری که نشان دهندهٔ بلوغ تدریجی میکروبیوم روده است.
ارتباط الگوی شیمیایی روده با نشانه های اولیهٔ دیابت نوع ۱
تحلیل نمونه ها نشان داد که چندین نوع از اسیدهای صفراوی در کودکانی که بعدها آنتی بادی های خودایمنی تولید کردند، با کودکانی که این آنتی بادی ها را تولید نکردند، تفاوت قابل توجهی داشت. به ویژه، سطوح برخی کونژوگه های اسید صفراوی مانند دئوکسی کولیک اسید و اورسو دئوکسی کولیک اسید در گروهی که آنتی بادی تولید کردند، تغییر یافته بود. این الگوها نشان دهندهٔ نوعی عدم تعادل در نحوهٔ تولید مشترک این ترکیبات توسط میکروبهای روده است.
پژوهشگران همچنین باکتری های خاصی را شناسایی کردند که فراوانی آن ها با این الگوهای اسید صفراوی ارتباط قوی داشت. این یافته با شواهد رو به رشدی همخوانی دارد که نشان می دهند اسیدهای صفراوی برای بلوغ میکروبیوم روده و سیستم ایمنی در اوایل زندگی حیاتی هستند.
از آنجایی که دیابت نوع ۱، یک بیماری با میانجی گری ایمنی است، تیم پژوهشی بررسی کرد که آیا این اسیدهای صفراوی میکروبی می توانند بر سلول های ایمنی انسان اثر بگذارند. بررسی های آزمایشگاهی نشان دادند که برخی از این اسیدها مسیرهای التهابی در مونوسیت ها را تعدیل می کنند- برخی موجب کاهش التهاب و برخی موجب افزایش آن می شوند. همچنین مشخص شد که این مولکول ها می توانند بر تمایز سلولهایTh17 و سلول هایT تنظیمی(Tregs) اثر بگذارند؛ دو جمعیت سلولی کلیدی که تعادل بین التهاب و تحمل ایمنی را کنترل می کنند.
بهسوی راهبردهای پیشگیری زودهنگام
این مجموعه یافتهها لایه ای جدید از ارتباط میان میکروبیوم و سیستم ایمنی را آشکار می کند؛ لایه ای که در دوره ای بسیار حساس از رشد کودک شکل می گیرد، زمانی که سیستم ایمنی هنوز در حال آموزش و تنظیم است. به گفتهٔ پروفسور اورِشِچ، اسیدهای صفراوی اصلاح شده توسط میکروب ها با افزایش سن تغییر می کنند، با میکروب های خاص روده ارتباط نزدیک دارند و به طور مستقیم پاسخ های ایمنی و التهابی را تنظیم می کنند. این موضوع می تواند توضیح دهد که چرا اختلال در تکامل میکروبیوم در اوایل زندگی با افزایش خطر بیماری های خودایمنی، از جمله دیابت نوع ۱، مرتبط است.
اگرچه برای اثبات رابطهٔ علت و معلولی به پژوهش های بیشتری نیاز است، اما این نتایج این احتمال را مطرح میکنند که الگوهای اسیدهای صفراوی میکروبی در آینده می توانند به شناسایی کودکان در معرض خطر کمک کنند یا حتی مسیر را برای مداخلات زودهنگام هموار کنند که به شکل گیری سالم تر سیستم ایمنی کمک می کنند. این پژوهش در مجلهٔ معتبر Nature Communications منتشر شده است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/newly-discovered-gut-microbial-molecules-in-infancy-may-influence-risk-of-type-1-diabetes-study-164308